Przerwany przewód w ścianie nie powinien być łączony „na szybko”. Uszkodzenie może doprowadzić do porażenia lub przegrzewania instalacji, a w konsekwencji do pożaru. Najbezpieczniej wykonać połączenie w dostępnej puszce instalacyjnej. Jeśli przewód musi zostać zakryty tynkiem, potrzebne jest trwałe połączenie nierozłączne, właściwa izolacja oraz pomiar rezystancji izolacji przed ponownym załączeniem napięcia.
Puszka czy naprawa podtynkowa?
Po odkuciu miejsca uszkodzenia trzeba najpierw ustalić, czy połączenie będzie później dostępne. Zgodnie z zasadami stosowanymi w instalacjach elektrycznych połączenia powinny umożliwiać kontrolę i serwis. Dlatego puszka instalacyjna jest preferowanym rozwiązaniem, nawet jeśli oznacza niewielką zmianę wyglądu ściany.
Naprawa podtynkowa jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zastosowana technologia zapewnia trwałość mechaniczną i elektryczną porównywalną z nieuszkodzonym przewodem. Wymagania dotyczące elementów łączeniowych stosowanych w miejscach niedostępnych określa między innymi norma DIN VDE 0100-520:2013-06. Samo przewodzenie prądu nie wystarcza. Połączenie musi być także właściwie odizolowane i zabezpieczone przed wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi.
| Metoda naprawy | Zastosowanie | Dostępność dla serwisu | Trudność wykonania |
|---|---|---|---|
| Puszka instalacyjna | Gdy można zaakceptować dostępne miejsce łączenia | Pełna | Najmniejsza |
| Złączki przelotowe | Przewody sztywne, także w wybranych miejscach niedostępnych, zgodnie z przeznaczeniem produktu | Brak po zatynkowaniu | Średnia |
| Mufa termokurczliwa | Trwała naprawa przewodu bez późniejszego dostępu | Brak po zatynkowaniu | Duża, wymaga właściwej praski |
Przelotowe złączki WAGO z serii 2773 są przeznaczone do przewodów sztywnych o przekrojach od 0,75 mm² do 4 mm². Ich użycie trzeba zawsze ocenić względem rodzaju przewodu, warunków montażu i instrukcji producenta. Przy całkowitym przerwaniu przewodu często lepszym rozwiązaniem jest fabryczny zestaw naprawczy, czyli mufa kablowa z tulejkami zaciskanymi oraz rurkami termokurczliwymi z klejem.
Jak wykonać naprawę krok po kroku?
Jeśli uszkodzona jest tylko jedna żyła, a przewód nie ma luzu, przygotowanie połączenia może być trudniejsze niż przy całkowitym przecięciu. W niektórych sytuacjach instalator celowo przecina także pozostałe żyły, aby uzyskać dostęp do wszystkich końców. Taka decyzja wymaga jednak właściwej oceny obwodu i często przemawia za wykonaniem puszki.
Do pracy potrzebne są materiały dobrane do przekroju i typu przewodu. Przy naprawie z użyciem mufy przygotuj:
- Złączki przelotowe przeznaczone do danego rodzaju przewodu lub fabryczny zestaw naprawczy.
- Rurki termokurczliwe z klejem do izolowania poszczególnych żył.
- Rurkę termokurczliwą z klejem do odtworzenia izolacji zewnętrznej przewodu.
- Praskę dopasowaną do tulejek oraz narzędzia do przygotowania końców żył.
Ostrzeżenie: przed rozpoczęciem prac wyłącz właściwy obwód w rozdzielnicy i sprawdź brak napięcia odpowiednim przyrządem. Nie zakładaj, że wyłączenie jednego bezpiecznika wystarczy. Błędna identyfikacja obwodu może skończyć się porażeniem. Jeśli nie masz doświadczenia z instalacjami elektrycznymi albo nie posiadasz miernika rezystancji izolacji, naprawę powinien wykonać elektryk.
- Odkuj tynk wokół uszkodzenia na takiej długości, aby można było swobodnie przygotować żyły, założyć elementy izolacyjne i sprawdzić wykonane połączenie.
- Usuń uszkodzone fragmenty żył i izolacji. Końce przewodów powinny być czyste, równe i wolne od nadtopień oraz zanieczyszczeń.
- Przed połączeniem nasuń na przewód rurkę przeznaczoną do odtworzenia izolacji zewnętrznej. Po wykonaniu połączenia nie będzie można jej założyć od końca.
- Załóż osobne rurki termokurczliwe na żyły, a następnie połącz je złączkami przelotowymi albo tulejkami z zestawu mufy.
- W przypadku tulejek wykonaj zaprasowanie właściwą praską. Nie zastępuj jej kombinerkami ani przypadkowym narzędziem, ponieważ połączenie może mieć zbyt małą wytrzymałość mechaniczną lub elektryczną.
- Obkurcz rurki na poszczególnych żyłach, a następnie rurkę zewnętrzną. Klej znajdujący się wewnątrz materiału powinien wypełnić przestrzeń wokół połączenia i ograniczyć dostęp wilgoci.
- Ułóż naprawiony przewód bez naprężeń, sprawdź mechanicznie połączenia i wykonaj pomiary przed zakryciem miejsca tynkiem.
Przy naprawie częściowego uszkodzenia, gdy przecinana jest tylko jedna żyła, zewnętrzną izolację przewodu można odtworzyć taśmą izolacyjną przeznaczoną do tego celu, ponieważ rurki nie da się nasunąć na nieprzecięty przewód. Nie oznacza to jednak, że sama taśma zastępuje prawidłowe połączenie lub mufę. W przypadku całkowitego przecięcia należy odtworzyć także izolację całego przewodu.
Czego nie robić?
Niektóre domowe sposoby mogą chwilowo przywrócić ciągłość obwodu, ale nie zapewniają trwałości wymaganej od połączenia ukrytego w ścianie. Szczególnie niebezpieczne są następujące rozwiązania:
- Lutowanie żył – połączenie może zmienić właściwości pod wpływem temperatury i nie zapewnia powtarzalnej wytrzymałości wymaganej w instalacji.
- Kostka śrubowa pod tynkiem – zacisk może wymagać późniejszego dokręcenia lub kontroli, dlatego powinien znajdować się w dostępnym miejscu.
- Papier, gips albo przypadkowe materiały jako izolacja – nie zastępują izolacji elektrycznej, ochrony mechanicznej ani zabezpieczenia przed wilgocią.
- Sama taśma PCV na przerwanym przewodzie – nie odtwarza prawidłowo połączenia żył i nie zapewnia trwałego zabezpieczenia miejsca naprawy.
Nie należy też wybierać hermetycznego złącza wyłącznie na podstawie deklarowanego stopnia ochrony. Trzeba sprawdzić, czy jest przeznaczone do konkretnego typu przewodu i sposobu montażu. W ścianach często występują przewody płaskie, a część muf projektuje się przede wszystkim do kabli o przekroju okrągłym.
Jak sprawdzić naprawę przed włączeniem napięcia?
Naprawę musi zakończyć kontrola elektryczna. Najważniejszy jest pomiar rezystancji izolacji całego obwodu, wykonany przez osobę dysponującą odpowiednim miernikiem i wiedzą potrzebną do interpretacji wyniku. Pomiar powinien uwzględniać możliwie niekorzystne warunki. Jeżeli miejsce zostało zatynkowane, sprawdzenie wykonuje się także wtedy, gdy tynk jest jeszcze mokry.
Przed przywróceniem napięcia należy potwierdzić:
- wykonanie pomiaru rezystancji izolacji i zapisanie wyniku,
- brak zwarcia między żyłami oraz między żyłami a przewodem ochronnym,
- mechaniczną stabilność każdego połączenia,
- ciągłość przewodów i prawidłowe odtworzenie izolacji,
- sporządzenie protokołu z wykonanej naprawy i pomiarów.
Nie wolno załączać napięcia przed uzyskaniem prawidłowych wyników pomiarów. Jeśli nie masz odpowiedniego miernika, praski lub doświadczenia w pracy z instalacjami, zleć całość elektrykowi. Dostępna puszka zwykle upraszcza późniejszy serwis, natomiast naprawa podtynkowa wymaga większej staranności, właściwych materiałów i potwierdzenia bezpieczeństwa pomiarem.
Artykuł dotyczy prac przy instalacji elektrycznej i ma charakter informacyjny. Prace pod napięciem są niedopuszczalne. W razie braku kwalifikacji lub odpowiednich przyrządów pomiarowych naprawę należy powierzyć elektrykowi.
